|
Dünyada ve ülkemizde doğal bentonit yatakları sınırlı olduğundan yeterli miktarlarda ucuz olarak temin edilmesi çok güçtür. Bundan dolayı düşük kaliteli kalsiyum bazlı bentonitlerin aşağıdaki dezavantajlarına rağmen özel katkılar ilave edilerek, verimliliği artırılmak suretiyle yalnız sondaj işlerinde kullanılmaktadır. Bu şekilde iyileştirilmiş, katkı maddeleri ilave edilerek hazırlanan katkılı bentonitler piyasada Bentonit adı ile pazarlanmaktadır. API 13A ve TS 977 tip 1 standartlarında, katkılı bentonitlerin özellikleri aşağıda gösterildiği gibi yer almaktadır. 1. ÖZELLİKLERİ: Müessesemiz katkılı bentonit taleplerini çok temkinli karşılamakta, bilinen dezavantajlarını en aza indirgemek amacıyla % 0,1 – 0,5 oranlarında özel polimerle iyileştirilmiş, verimi artırılan bentonit hazırlayarak pazarlamaktadır. Verimliliği artırılmış bentonitin, (KAR-YBEN) TS 977 tip 1 standardına uygun özellikleri aşağıda verilmektedir. 22,5 gr.KAR-YBEN Bentonit 350 ml damıtık su çözeltisiyle yapılan deneyde
2. KULLANIMI : İyileştirilmiş bentonit KAR-YBEN doğal bentonit KAR-BEN’in kullanıldığı sahalardan yalnızca sondaj çamuru yapımında kullanılır. Ancak kullanılan bentonite ne kadar ne katıldığının bilinmesi çok önemlidir. KAR-YBEN yeterli kaliteye sahip olmayan bentonitlere % 0,1-0,5 oranlarında özel polimer ilavesiyle hazırlanmıştır.
3. AMBALAJLAMA : Çok katlı 50 kg’lık kağıt torbalarda ve 1000 veya 1200 kg’lık bez torbalarda (big-bag), kuru ve serbestçe akabilen toz şeklinde pazarlanmaktadır.
KATKILI BENTONİTLERİN DEZAVANTAJLARI *Bentonit’in kalitesini artırmak için iki basit metod vardır. (1)İyon değiştirme (2) katkı ekleme. Bentonit işlemden sonra iyi yıkanırsa birinci metodun sakıncalı bir yanı yoktur. Ama katkılar, özellikle polimerik (polianyonik) katkılar bentonitin performansında beklenmedik sonuçlara sebep olabilir. Uzun vadede katkılı bentonitin , kaliteli katkısız saf bentonit kadar iyi olması beklenemez. Çetin sondaj koşullarında (yüksek sıcaklıklar, bivalent katyonların bulunması, bakteri üremesi , vs.) katkılı bentonitin kalitesinde, polimerlerin parçalanması, polimerin diğer çamur katkılarıyla ve formasyonla uyumsuzluğu gibi nedenlerle beklenmedik olumsuzluklar meydana gelebilir. Bu da, ekstra kimyasal kullanımına dolayısı, ile de ekstra masraflara ve / veya sondaj problemlerine sebep olur. *Katkılı bentonit kullanımında diğer bir problem ise, optimum katkı oranının aşılmasıdır. Az miktardaki yüksek moleküler ağırlıklı polianyonik katkılar verimde farkedilir artışlar sağlamaktadır. Ama polimer konsantrasyonunda optimum nokta vardır ve bu nokta aşılırsa verim tekrar düşer (hatta verim, katkısız halinin de altına inebilir.) *Bir çamur sisteminde, katkılı bentonit, benzer bir polimer katkıyla birlikte kullanılır ise optimum konsantrasyon aşılır ve sonuç olarak verimde önemli düşüşlere sebep olur.Bu fenomen polimerli çamur sistemlerinde (KCI/poliakrilamit çamuru) gözlenir. *Doğabilecek üçüncü sorun ise istenmeyen topaklaşmadır. Bentonit katkıları, önemli topaklaştırıcı polimerlerdir. Sodyum monmorillonit yapısı itibarı ile önemli bir topaklaşmaya maruz kalmaz ama diğer katkı maddeleri ( örneğin; ağırlaştırıcı maddeler)kolaylıkla istenmeyen topaklar oluşturabilirler. Son olarak, katkılı bentonitin çimentoya katılması da kabul edilemeyecek viskozite artışlarına sebep olur. *Soda karıştırılarak viskozite elde edilen bentonitle yapılan Sondaj kuyusu delme işleminde Akifer’e (sulu zon) rastlandığında sirkülasyon çamuruna karışarak sodayı eritir, sirkülasyon sıvısındaki tuz oranını artırır ve çamurun sıva yapma özelliğini ters yönde etkiler. Tuzlu su zonlarında yapılan sondajlarda normal bir bentonitin sıva yapmadığı görülür.
|
